Προλεγόμενα μίας επερχόμενης εξεταστικής επιτροπής

Είναι η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών την εβδομάδα που πέρασε σκάνδαλο; Πολλοί αγανάκτησαν με τον αφελληνισμό του μετοχολογίου τους σε τιμές έκδοσης μερικών ευρώ-λεπτών. Μερικές παρατηρήσεις:

1. Το σημείο εκκίνησης

Οι τράπεζες πέρυσι το φθινόπωρο ήταν ικανοποιητικά κεφαλαιοποιημένες, είχαν περάσει επιτυχώς το πανευρωπαϊκό τεστ της ΕΚΤ, διέθεταν βελτιούμενη ρευστότητα έχοντας πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές χρέους και ατένιζαν μία οικονομία με προοπτικές ανάπτυξης.

2. Η αιτία του προβλήματος

Η πολιτική αβεβαιότητα που ξεκίνησε το Δεκέμβριο 2014 υπόσκαψε την εμπιστοσύνη στην οικονομία και ώθησε τους αποταμιευτές να αποσύρουν τις καταθέσεις τους.

Η εκροή καταθέσεων συνεχίστηκε έως την εφαρμογή των capital controls, την κορύφωση μίας πολιτικής και οικονομικής διαχείρισης το Α’ εξάμηνο 2015 που διέλυσε την πραγματική οικονομία και τις προοπτικές της.

3. Το πρόβλημα

Με απώλεια Ευρω 40 δισ. καταθέσεων και αντιμέτωπες με παύση πληρωμών σε μία άνυδρη οικονομία, οι τράπεζες χρειάζονταν μία “ένεση” αναζωογόνησης.

Η ΕΚΤ διενήργησε νέα δοκιμασία κεφαλαιακής επάρκειας και κατέληξε στο ποσό Ευρώ 14,4 δισ.

4. Δεδομένα που επηρεάζουν την λύση του προβλήματος

Η τρίτη συμφωνία μεταξύ Ελληνικής Δημοκρατίας και Επίσημων Πιστωτών προέβλεψε ποσό έως Ευρώ 26 δισ. Αυτό το ποσό, στο ποσοστό που θα εισφέρετο στις τράπεζες, θα αποτελούσε κρατική βοήθεια.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κανόνες. Αυτοί προβλέπουν ότι η παροχή κρατικής βοήθειας σε τράπεζες προϋποθέτει την πρότερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, είτε μέσω εισφοράς νέων κεφαλαίων είτε/και μέσω της διαγραφής ή κεφαλαιοποίησης απαιτήσεων παλαιών μετόχων, ομολογιούχων και μη εξασφαλισμένων καταθετών.

5. Η “άλλη” λύση που δεν επιλέχθηκε

Ενδεχομένως θα μπορούσε η Ελληνική Κυβέρνηση να επιβάλλει την ανακεφαλαιοποίηση αποκλειστικά μέσω των διαθέσιμων ποσών του τρίτου μνημονίου για να διατηρήσει την ισχυρή μετοχική παρουσία του κράτους στις τράπεζες και να ανανεώσει το “στοίχημα” του Έλληνος φορολογούμενου σε αυτές.

Σε μία τέτοια περίπτωση, οι μέτοχοι, ομολογιούχοι και καταθέτες που εμπιστεύτηκαν τις τράπεζες θα αναγκάζονταν να υποστούν βαριές απώλειες.

6. Γιατί η επιλεχθείσα λύση είναι προτιμητέα

Συμμορφώνεται με τους κανόνες της ΕΖ: Εφ’όσον θέλεις να είσαι μέλος ενός club οφείλεις να τηρείς τους κανόνες του. Τον Ιούλιο το Ελληνικό Κοινοβούλιο επέλεξε (ορθώς) την παραμονή μας στο club της ΕΖ.

Αναφέρεται στους μηχανισμούς της αγοράς: η τιμολόγηση των νέων μετοχών προέκυψε από μία δοκιμασμένη διαδικασία προσφοράς που απευθύνθηκε στο παγκόσμιο επενδυτικό κοινό. ‘Οσοι πραγματικά πιστεύουν στην ελεύθερη αγορά οφείλουν να την αποδεχθούν αντί της “τιμολόγησης” με απόφαση του Σερ Γιούκλιντ.

Επιτρέπει την επιστροφή της εμπιστοσύνης στην Ελληνική οικονομία: πρόθυμοι επενδυτές εκτός Ελλάδος “ψήφισαν” με δισεκατομμύρια Ευρώ μετά από ορθολογική ανάλυση ότι μπορούν να βγάλουν κέρδη. Στην άλλη εναλλακτική, θα είχαν απλώς υποστεί απώλειες ως αποτέλεσμα απόφασης μίας κυβέρνησης.

Απεφεύχθη ο κίνδυνος κρατικής επιρροής στις τράπεζες: Η διοίκηση των τραπεζών θα έχει καθήκον επιμέλειας προς μετόχους επιδιώκοντες το κέρδος που είναι εφικτό μόνο υπό ορθολογική διαχείριση και με αναπτυσσόμενη οικονομία. Όσοι διαμαρτύροντο για τη “διαπλοκή” τραπεζών με τον πολιτικό/κομματικό κόσμο και συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα πρέπει να επιχαίρουν, όπως και οι Έλληνες φορολογούμενοι που δεν θα δοθεί η ευκαιρία σε άπειρους πολιτικούς να “ασκήσουν” πολιτική με τα λεφτά τους.

7. Συμπέρασμα

Η ζημιά προκύπτει από την πολιτική και οικονομική διαχείριση του 2015 που επιδείνωσε τις προοπτικές της οικονομίας και “αποξήρανε” τις τράπεζες. Η προσφορά μετοχών της απελθούσης εβδομάδος ποσοτικοποίησε το μέγεθος της ζημιάς αυτής, δεν την δημιούργησε. 

Τα δεκάδες δισ. που εισέφεραν οι Έλληνες φορολογούμενοι το 2013 είναι δυστυχώς χαμένα αλλά δεν μπορούμε να αλλάξουμε το παρελθόν. Το ζητούμενο για το μέλλον είναι αν θα έπρεπε να θέσουμε σε επενδυτικό κίνδυνο και νέα κεφάλαια των φορολογουμένων, χωρίς μάλιστα αυτή τη φορά να έχουν και το όφελος του PSI.

Η προσέλκυση αμιγώς ιδιωτικών κεφαλαίων έστω για κάποιες από τις τράπεζες αποτελεί επιτυχία, όχι χάρη στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης αλλά διότι εκτελέσθηκε παρ’ αυτήν. Η τροχιά του δημοσίου χρέους είναι ήδη Ευρώ 20 δισ. χαμηλότερη από τις προβλεψεις του Ιουλίου ενώ πολλοί αλλοδαποί επενδυτές έχουν συνδέσει εκ νέου την επιτυχία τους με αυτή της οικονομίας μας.

Εν τέλει, η προσδοκία και, ακόμα περισσότερο, η επίτευξη κέρδους, του πλέον διαφανούς, φυσιολογικού και παγκοσμίως κατανοητού κινήτρου, θα αποτελέσει το καλύτερο νέο για τον καθένα μας και την χώρα μας.  

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: Οι παραπάνω απόψεις είναι αυστηρά προσωπικές και δεν εκπροσωπούν τις απόψεις της Τραπέζης στην οποία εργάζομαι.

Δραγασάκειος Απορία: Τραπεζών έλεγχος

Αν και ο κ. Δραγασάκης επιχείρησε τελευταία να το “στρογυλλέψει” παραμένει μία από τις επίσημες επιδιώξεις της κυβέρνησης να ασκήσει ουσιαστικό έλεγχο σε όλες τις τράπεζες επειδή αυτές στηρίχθηκαν κεφαλαιακά με χρέωση του Έλληνα φορολογούμενου. Επ’ αυτού, ευγενικά ζητώ τη βοήθεια του κοινού σχετικά με 2 απορίες μου:

Απορία πρώτη. Δεδομένου ότι:

  1. Το ΤΧΣ εισέφερε από το 2013 περίπου €41 δισ. για την ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος, χρεώνοντας το Ελληνικό Δημόσιο.
  2. Βασικός (αν όχι μοναδικός) λόγος για αυτήν την εισφορά κεφαλαίων ήταν το PSI εκ του οποίου ωφελήθηκε το Ελληνικό Δημόσιο κατά €28 δισ. (1) όσον αφορά στις τράπεζες, άρα καθαρή χρέωση του Έλληνα φορολογούμενου κατά €13 δισ. περίπου.
  3. Οι ιδιώτες μέτοχοι των τραπεζών κατά το 2013-2014 εισέφεραν €15 δισ. περίπου σε μετρητά (2),

BankRecap

γιατί προκύπτει ότι το κράτος πρέπει να έχει πρώτο λόγο στη διοίκηση των τραπεζών αφού 15>13;

Απορία δεύτερη:

Στο πανεπιστήμιο (και στη ζωή) έμαθα όταν ο δανειζόμενος πτωχεύσει, ο δανειστής/πιστωτής αναλαμβάνει τον έλεγχο της περιουσίας του δανειζομένου προκειμένου να ικανοποιήσει (έστω μέρος) των απαιτήσεών του. Κατά το PSI δανειζόμενος ήταν το Ελληνικό Δημόσιο και δανείστριες οι τράπεζες. Δεν είναι λίγο παράξενο ο πτωχεύων δανειζόμενος να αναλάβει τον έλεγχο των πιστωτών του; Τι μου ξεφεύγει;

Πάσα βοήθεια θα εκτιμηθεί δεόντως.

(1) http://www.imerisia.gr/article.asp…
(2) Βλ. συνημμένη εικόνα. Τα €15 δισ. προκύπτουν από τους 2 γύρους άντλησης κεφαλαίων από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές και την εισφορά κεφαλαίων από μητρικές κατά την πώληση των ελληνικών τους θυγατρικών.

Διαβάστε επίσης:

Τραπεζιτών Εγκώμιον

Αν σας εκνεύρισε ο τίτλος αυτού του άρθρου, δεν είστε οι μόνοι. Λαμβάνω συνέχεια σχόλια όπως το ακόλουθο:

Tweet

Ίσως η αποκάλυψη στο προφίλ μου ότι είμαι, μεταξύ άλλων, τραπεζίτης, να προσελκύει τα βέλη πολλών. Θεωρώ ότι ένας δομημένος αντίλογος είναι χρήσιμος ακόμα και αν είναι ενοχλητικός. Έτσι, αναφερόμενος στις μπαρούφες του κ. Βενιζέλου, «πέρασα στην επίθεση» πριν μερικούς μήνες. Εν πάση περιπτώσει, θα αντιμετωπίσω εδώ και το παραπάνω, πιο ειδικό ερώτημα. (1)

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν λάβει δύο μορφές υποστήριξης από το ελληνικό κράτος:

α) κεφαλαιακή υποστήριξη με την αγορά προνομιούχων μετοχών τραπεζών συνολικού ύψους Ευρώ 5 δισ.

β) υποστήριξη ρευστότητας με την παροχή ομολόγων/εγγυήσεων από το Ελληνικό Δημόσιο.

Στην πρώτη περίπτωση το Ελληνικό Δημόσιο δεν παρείχε μετρητά αλλά ομόλογα. Έναντι αυτών έλαβε δικαίωμα ορισμού επιτρόπου, αρνησικυρίας σε σημαντικές αποφάσεις, μείωση των απολαβών των διευθυντικών στελεχών (2) και 10% ετήσια απόδοση. Απλώς σημειώστε ότι πριν λάβουν οποιοδήποτε μέρισμα οι μέτοχοι, πρέπει να αποπληρωθούν πρώτα αυτές οι προνομιούχες μετοχές. Ήδη το Δημόσιο θα έχει εισπράξει τον Μάιο του 2012 το 30% της επένδυσής του, σε μετρητά. Όχι άσχημα.

Στη δεύτερη περίπτωση, οι τράπεζες πληρώνουν προμήθεια 1.1%-1.3% ετησίως επί της ονομαστικής αξίας των ομολόγων/εγγυήσεων. Τι σημαίνει όμως αυτό για το οριακό κόστος χρηματοδότησης των τραπεζών; (3)

Με ενέχυρο τα ανωτέρω ομόλογα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα («ΕΚΤ»)  και η Τράπεζα της Ελλάδος («ΤτΕ») αποδίδουν ως ρευστότητα περίπου το 60% της ονομαστικής τους αξίας. Επιπλέον, οι ελληνικές τράπεζες εδώ και καιρό αντλούν ρευστότητα από το ELA (Emergency Liquidity Assistance) που προσφέρει η ΤτΕ με κόστος 3%. Έτσι 3% συν 1.1%-1.3% προς το Δημόσιο αναγόμενο στο 60% πραγματική ρευστότητα, καταλήγει το οριακό κόστος χρηματοδότησης σε 5% και όχι 1% όπως νομίζουν πολλοί.

Αυτό το κόστος χρηματοδότησης επιβεβαιώνεται και από τις τρέχουσες προσφορές επιτοκίων για προθεσμιακές καταθέσεις. Π.χ., τράπεζα θυγατρική μεγάλου πολυεθνικού ομίλου προσφέρει αυτές τις ημέρες 5.5% για προθεσμιακές καταθέσεις.

Στο οριακό κόστος χρηματοδότησης μία τράπεζα προσθέτει το κόστος προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις (cost of credit), τα λειτουργικά έξοδα (μισθοδοσία, ενοίκια, κλπ) και, μην ξεχνάμε, το κόστος των κεφαλαίων των μετόχων. Όλα τα παραπάνω διαφέρουν από τράπεζα σε τράπεζα αλλά φθάνει να σας αναφέρω ότι το cost of credit έχει ξεπεράσει το 2%-2.5% σε ετήσια βάση. Άρα, ο πλέον αξιόχρεος πελάτης μίας τράπεζας σήμερα πρέπει να χρεωθεί επιτόκιο τουλάχιστον 8%.

Όσοι έχουν πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές πληροφορίες μπορούν εύκολα να διαπιστώσουν ότι ομόλογα εταιριών όπως ο ΤΙΤΑΝ και ο ΟΤΕ αποδίδουν από 9%-12% για περιόδους έως 1 έτος. Ακόμα και τα ομόλογα των τραπεζών αποδίδουν 15%+ (4). Η σκληρή αλήθεια είναι ότι σήμερα το κόστος χρηματοδότησης ελληνικών επιχειρήσεων ανέρχεται σε αυτά τα επίπεδα (5). Και αυτό ισχύει με την προϋπόθεση ύπαρξης ρευστότητας.

Υπάρχει και μία άλλη, πιο σκληρή αλήθεια. Η υποστήριξη ρευστότητας από το ελληνικό δημόσιο «κυνηγούσε» από πίσω τις απώλειες καταθέσεων, αποτέλεσμα των πολλών λαθών και παραλείψεων των ελληνικών κυβερνήσεων. Και όταν «προσπερνούσε» τις χαμένες καταθέσεις, το ίδιο το Δημοσίο διεκδικούσε πρώτο τη γενναιοδωρία της ΕΚΤ. Πώς νομίζετε ότι καλύφθηκαν τα δύο τελευταία έτη τα θηριώδη ελλείμματα εταιριών όπως ΟΣΕ, ΟΑΣΑ, Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα, ΕΑΒ, κλπ; Πώς καλύφθηκαν οι αυξημένες εκδόσεις εντόκων γραμματίων;

Αυτά όσον αφορά στο κόστος χρηματοδότησης. Όμως, πολλοί αποδίδουν ιδιαίτερες υποχρεώσεις στις τράπεζες:

α) οφείλουν να στηρίξουν την οικονομία και τις ελληνικές επιχειρήσεις παρέχοντας ρευστότητα σε υποφερτό κόστος και

β) συνέβαλλαν με αρνητικό τρόπο στην κρίση που βιώνουμε και οφείλουν κάποια «συγγνώμη».

Για να δούμε αν είναι έτσι.

Ως προς το α): Η βασική υποχρεώση επιμέλειας της διοίκησης μίας τράπεζας είναι προς τους προμηθευτές κεφαλαίων, δηλ. τους μετόχους, τους ομολογιούχους πιστωτές, την ΕΚΤ/ΤτΕ και τους καταθέτες. Δευτερεύουσα υποχρέωση αποτελεί η συμμόρφωση με τις οδηγίες/κανόνες του επόπτη/ρυθμιστή, δηλαδή, την ΤτΕ. Οι εμπορικές τράπεζες είναι κατ’εξοχήν («ω, τι φρίκη!») κερδοσκοπικοί οργανισμοί, επιδιώκωντας την μεγιστοποίηση των αποδόσεων στα κεφάλαια των μετόχων τους ενώ η ΤτΕ έχει την ευθύνη να χαλιναγωγήσει αυτήν την ροπή προς το κέρδος για την προστασία των καταθετών και τη γενική ευστάθεια του συστήματος. Η στήριξη της οικονομίας γίνεται από τις εμπορικές τράπεζες, όταν αυτές μπορούν, διότι συνήθως είναι συμβατή με τη βασική επιδίωξή τους, το κέρδος. Είναι πλάνη να αποδίδουμε θεσμικό ρόλο στις εμπορικές τράπεζες (6). Ούτως ή άλλως, στην Ελληνική σοβιετία, η επιδίωξη κέρδους δεν αποτελεί θεσμό.

Ως προς το β), παραπέμπω στην εκτενή μου ανάλυση στο προαναφερθέν μου άρθρο. Παραμένει η βασική διαπίστωση ότι οι ελληνικές εμπορικές τράπεζες υπό την εποπτεία της ΤτΕ δεν προκάλεσαν την κρίση χρέους που εκδηλώθηκε σε ΗΠΑ, Ισλανδία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο. Ξέρουμε καλά ποιός είναι ο υπαίτιος στη χώρα μας. Παρα ταύτα, ο μέτοχοι των τραπεζών από την αρχή της κρίσης ως σήμερα έχουν καταβάλλει Ευρώ 13 δισ. σε μετρητά και, αν θέλουν να διατηρήσουν κάποια δικαιώματα, καλούνται να καταβάλλουν τουλάχιστον άλλα Ευρώ 4-5 δισ. μετά το «φέσι» του Ελληνικού Δημοσίου. Και σε αυτήν την περίπτωση, για να ανακτήσουν δικαίωμα σε μερίσματα κ.λπ θα πρέπει σε περίοδο 5 ετών να αποπληρώσουν και ένα βουνό Ευρώ δεκάδων δισ. προς τον «μπαταχτσή», με το αζημίωτο βέβαια. Πως σας φαίνονται Ευρώ 18 δισ. και βάλε; Είναι αρκετά για την «εξιλέωση» των τραπεζών και των μετόχων τους;

Παρά ταύτα, θα αποδώσω στις εμπορικές τράπεζες και τους διοικούντες των την ευθύνη που τους αναλογεί, δηλ. ότι με την αγορά των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου σίτισαν αυτό το τέρας που καταβρόχθισε κάθε υγιή δύναμη και δημιούργησε πλείστους παρασιτικούς προσοδοθήρες (7). Με άλλα λόγια, οι εμπορικές τράπεζες απεικονίζουν στην κλίμακά τους την ατομική ευθύνη του κάθε Έλληνα πολίτη για το χάλι μας.

Καθώς αναλογίζομαι αυτά που μόλις έγραψα και όσα άκουσα ή διάβασα τα τελευταία δύο έτη για τις ελληνικές τράπεζες, καταλήγω στη διαπίστωση ότι η όλη συζήτηση αφορά εν τέλει στους «φρικτούς» τραπεζίτες ως επιτομή των κεφαλαιοκρατών υπευθύνων για πάντα δεινά στη χώρα μας (αθάνατη σοσιαλιστική αφήγηση…) Ακόμα και η τόσο ενδιαφέρουσα πρόσφατη αντιλογία μεταξύ των κ.κ. Μάνου και Βαρουφάκη ξεκίνησε από τη θεωρητική συνέπεια των εν Ελλάδι φιλελευθέρων προς τις επιταγές των Αυστριακών οικονομολόγων για να καταλήξει στην ανάγκη (κατά τον κ. Βαρουφάκη) απομάκρυνσης των τραπεζιτών. Φοβάμαι όμως ότι αυτό ακριβώς επεξεργάζονται οι αμετανόητοι πολιτικοί μας – έχοντας πια απωλέσει τον έλεγχο του λογιστηρίου του Κράτους, επιδιώκουν διέξοδο μέσω του ελέγχου των τραπεζών για να συνεχίσουν τις κακές τους συνήθειες. Μήπως μπροστά σε αυτό τον κίνδυνο να αξίζει τελικά να πλέξουμε έστω και λίγο το εγκώμιο των τραπεζιτών (ούτως ή άλλως, κανείς δεν είναι τέλειος);

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1) Το κείμενο αυτό αντικατροπτίζει αυστηρά και μόνο τις προσωπικές μου απόψεις και δεν εκπροσωπεί με οποιονδήποτε τρόπο τις απόψεις τραπεζών, των διοικήσεών τους και άλλων ενδιαφερομένων μερών.

(2) Να ένα ενδιαφέρον trivium: 3 έτη πριν την μείωση κατά 22% των μισθών στον ιδιωτικό τομέα, οι πρώτοι που υπέστησαν αναγκαστική μείωση κατά 20% των αποδοχών τους ήταν τα διευθυντικά στελέχη των τραπεζών.

(3) Όσοι έχουν σπουδάσει οικονομικά γνωρίζουν ότι οι συμπεριφορές των καταναλωτών/εταιριών επηρεάζονται πρωτίστως από το οριακό κόστος/οριακό όφελος. Στη δική μας περίπτωση, το επόμενο ευρώ ρευστότητας που θα αποκτήσει μία τράπεζα οφείλει να διοχετευθεί εκεί όπου θα μπορέσει να καλύψει το δικό του κόστος και όχι το μέσο κόστος όλης της ρευστότητας. Μόνο έτσι θα δημιουργήσει αξία.

(4) Με άλλα λόγια, συμφέρει μία τράπεζα να αγοράσει το δικό της χρέος καθώς εξασφαλίζει μεγαλύτερη απόδοση και δεν αναλαμβάνει πιστωτικό κίνδυνο.

(5) Υπάρχουν πάντα εξαιρέσεις. Εταιρίες όπως η 3Ε Coca Cola ή τα ΕΛΠΕ που διαθέτουν εμπορεύσιμα αγαθά στις παγκόσμιες αγορές έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση από αλλοδαπές τράπεζες με ευνοϊκότερους όρους. Αυτό δυστυχώς δεν ισχύει για την μέση ελληνική επιχείρηση που συνήθως δραστηριοποιείται σε μη εμπορεύσιμα αγαθά/υπηρεσίες.

(6) Αποδίδουμε όμως θεσμικό ρόλο στην ΤτΕ διότι έχει ως αποστολή την ευστάθεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος και όχι την μεγιστοποίηση κερδών. Άλλη μία ανωμαλία της ελληνικής οικονομικής πραγματικότητας είναι ότι η κεντρική τράπεζα είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο, αγορά αξιών για κερδοσκοπικές εταιρίες.

(7) Οι ελληνικές τράπεζες δεν ήταν μόνες τους βέβαια – το ίδιο έπραξαν και πλείστες αλλοδαπές τράπεζες. Σε αυτό το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του ο Μάνος Σχίζας εξηγεί τα κίνητρα πίσω από αυτήν την συμπεριφορά των τραπεζών.

Ένας επιβεβλημένος (και εριστικός) αντίλογος στις μπαρούφες του κ. Βενιζέλου

Ο κ. Ε. Βενιζέλος, υπουργός Οικονομικών (ΥΠΟΙΚ), έχει δηλώσει πλειστάκις ότι το κράτος θα ανακεφαλαιοποιήσει περίπου υποχρεωτικά τις ελληνικές τράπεζες. Σύμφωνα με σχετικό νόμο που ψηφίσθηκε πρόσφατα, το ελληνικό κράτος θα αγοράζει κοινές μετοχές, αποκτώντας έτσι πλήρη και αδιαφιλονίκητο έλεγχο του τραπεζικού συστήματος. Το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης είναι τόσο μεγάλο που προκαλεί εύλογες (αρνητικές) εντυπώσεις.

Αυτά που λέει ο κ. Βενιζέλος είναι μπαρούφες και εκπέμπουν εμπάθεια. Η πιθανότητα να αποτελούν μέρος ρητορικής ενόψει πολιτικών εξελίξεων δεν τον απαλλάσει αλλά προσθέτει ακόμα περισσότερο στην ευθύνη του διότι είναι… ο ΥΠΟΙΚ!

Πρίν συνεχίσω είναι απαραίτητο να ξεκαθαρίσω τα ακόλουθα:

α) το παρόν σημείωμα είναι «πολεμικό», δηλαδή θα υιοθετήσει σκοπίμως μία έντονη άποψη υπέρ των τραπεζών προκειμένου να αντιρροπήσει την ακόλουθη κυρίαρχη αφήγηση: οι τράπεζες και οι τραπεζίτες είναι οι βασικοί υπεύθυνοι για την κρίση που μαστίζει γενικότερα το δυτικό κόσμο και ειδικότερα την Ελλάδα και

β) οι απόψεις που παρατίθενται εδώ είναι αυστηρά προσωπικές και δεν εκπροσωπούν/δεσμεύουν οιαδήποτε τράπεζα, μέτοχο ή κάποιον άλλο ενώ

γ) δείκτης επίτευξης του αντικειμενικού σκοπού του παρόντος σημειώματος θα αποτελέσει ο αριθμός των χλευασμών που θα προκαλέσει.

Η κυρίαρχη αφήγηση λοιπόν ορίζει ως πηγή του κακού το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα το οποίο χαρακτηριζόμενο από αχαλίνωτη απληστία δημιούργησε μία ευρεία οικονομική κρίση. Ενόψει της καταρρευσής του, οι κυβερνήσεις ριψοκινδύνευσαν τα χρήματα των φορολογούμενων για να παράσχουν ρευστότητα και κεφάλαια στις πλέον ασθενικές συστημικές τράπεζες. Έναντι αυτής της βοήθειας, οι τράπεζες απεδέχθηκαν τις κυβερνήσεις ως βασικό μέτοχο. Θα μπορούσα να αποδεχθώ τη θέση αυτή για τις αγγλοσαξωνικές τράπεζες ένθεν και ένθεν του Ατλαντικού. Τα τοξικά δάνεια και η φούσκα των ακινήτων ήταν σε μεγάλο βαθμό δικό τους δημιούργημα.

Οι ελληνικές τράπεζες υπέπεσαν όμως σε ένα διαφορετικό «αμάρτημα»: δάνεισαν το ελληνικό κράτος. Και η ελληνική κρίση είναι, δυστυχώς για εμάς, «αυτόφωτη». Η πηγή του κακού είναι το ελληνικό δημόσιο. Η παγκόσμια οικονομική κρίση έδρασε σαν την άμπωτη που αποκάλυψε ότι το ελληνικό κράτος δεν φορούσε μπανιερό και βρέθηκε ντροπιαστικά εκτεθειμένο. Αυτό το πολύ ενδιαφέρον άρθρο της κ. Λυμπεράκη παραθέτει μία περιεκτική αφήγηση για την ελληνική κρίση.

«Μα καλά,» θα αναρωτηθεί κάποιος, «οι ελληνικές τράπεζες μοίρασαν και αυτές αφειδώς δάνεια και υπερχρέωσαν το νοικοκυριά. Τα κατέστρεψαν. Πρέπει οπωσδήποτε να επωμισθούν τις συνέπειες των πράξεών τους.» Η απάντηση εδώ έχει δύο σκέλη:

α) Απορρίπτω το «τεκμήριο ηλιθιότητας» που αποδίδεται στους δανειολήπτες. Κάποιοι πιθανώς «ου γαρ οίδασιν τι εποιούσαν» αλλά φρονώ ότι οι περισσότεροι αντιλαμβάνονταν ότι ο δανεισμός έφερνε την κατανάλωση πριν την δημιουργία εισοδήματος το οποίο δέσμευαν για την αποπληρωμή των δανείων.

β) Οι ελληνικές τράπεζες όντως πλήρωσαν το λογαριασμό αντίθετα με ότι υποστηρίζει η κυρίαρχη αφήγηση (ποσά σε εκατ. ευρώ):

Εκτελεσθείσες Αυξήσεις Κεφαλαίου σε Τράπεζες

Από τα μέσα του 2007 που άρχισε η χρηματοοικονομική κρίση, οι μέτοχοι των ελληνικών τραπεζών έχουν καταβάλλει μέσω αυξήσεων κεφαλαίων Ευρώ 13,1 δισ. σε ζεστό, «καυτό» μετρητό, μεγάλο κομμάτι προερχόμενο από το εξωτερικό. Προκαλώ οποιονδήποτε να υποδείξει άλλη κατηγορία επενδυτών/χρηματοδοτών πέρα από την Τρόικα που επένδυσε τόσα χρήματα στην Ελλάδα μεσούσης της κρίσης.

«Ναι αλλά και το Κράτος έχει δώσει δεκάδες δισεκατομμύρια στις τράπεζες για ενίσχυση των κεφαλαίων τους και για τη ρευστότητά τους,» θα απαντούσε η κυρίαρχη αφήγηση. «Οι αυξήσεις κεφαλαίων ωχριούν μπροστά στα ποσά αυτά τα οποία λείπουν από τους έλληνες πολίτες.» Το επιχείρημα συμπυκνώνεται στη φράση «δεν θα πληρώσουμε την κρίση τους.» Η απάντηση έχει πάλι δύο σκέλη:

α) Τα κεφάλαια που έχει εισφέρει το ελληνικό κράτος δεν είναι σε μορφή μετρητών αλλά αποτελούν εγγυήσεις ή ομόλογα – αυτά τα χαρτιά που πάνε τώρα για «κούρεμα». Η κρίση χρέους του ελληνικού κράτους εξέθεσε τις τράπεζες σε μείωση των καταθέσεων και τις απέκλεισε από τις διεθνείς αγορές. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) κάλυψε τις απώλειες παρέχοντας ρευστότητα έναντι εγγυήσεων /ομολόγων του Ελληνικού Κράτους. Με άλλα λόγια, τα πραγματικά μετρητά προς τις τράπεζες για στήριξη της ρευστότητάς τους προήλθαν από την ΕΚΤ η οποία συνέχισε (περιέργως κατ’ εμέ) να δέχεται ως ενέχυρο ομόλογα του ελληνικού δημοσίου. Καθώς η ΕΚΤ «κούρευε» προοδευτικά την αποδεκτή αξία των προς ενεχυρίαση ομολόγων, απαιτούνταν ακόμα περισσότερα για την παροχή ίδιας ρευστότητας.

β) Έναντι αυτών των χαρτιών, οι τράπεζες καταβάλλουν προμήθειες και αμοιβές στο ελληνικό δημόσιο. Τα σχετικά ποσά ανέρχονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως σε ζεστό, «καυτό» μετρητό.

Σε συνέχεια λοιπόν της γνωστής τακτικής της, η ελληνική πολιτεία εξέδωσε χαρτιά για να πάρει μετρητά.

Πέρα των ανωτέρω, οι τράπεζες μέσω των 3 «εκτάκτων» εισφορών 2008-2010 κατέβαλλαν άλλες εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ενώ είχαν από νωρίτερα το «προνόμιο» να προκαταβάλλουν 100% του φόρου εισοδήματος που τους καταλογίσθηκε στην τρέχουσα χρήση έναντι της επόμενης χρήσης! Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι οι τράπεζες είναι μεγάλοι εργοδότες οι οποίοι πληρώνουν ανελλιπώς και εμπροθέσμως άμεσους και έμμεσους φόρους, ασφαλιστικές εισφορές, τέλη κ.λπ.

Συνεπώς, ακόμα και αν εξαιρέσουμε την αγορά ομολόγων/εντόκων γραμματίων του ελλληνικού δημοσίου (τα οποία οδεύουν προς «κούρεμα»), το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και οι μέτοχοι των τραπεζών έχουν συνεισφέρει δισεκατομμύρια ευρώ στην οικονομία και στο κράτος σε πραγματικά μετρητά κατά την περίοδο της κρίσης. Ποιά ήταν η ανταμοιβή των μετόχων των τραπεζών;

Κεφαλαιοποιήσεις Τραπεζών σε Ευρώ

Ο πίνακας παρουσιάζει την κολοσσιαία απώλεια αξίας των μετόχων από την έναρξη της κρίσης έως σήμερα. Πλήρωσαν λοιπόν οι τράπεζες και οι μέτοχοι τους ή όχι; Θυμηθείτε: οι απώλειες αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, και εκατοντάδες χιλιάδες μικρομετόχους και ασφαλιστικά ταμεία.

Προφανώς ο κ. Βενιζέλος δεν νομίζει ότι πλήρωσαν αρκετά. Έτσι σχεδιάζει με την αναγκαστική ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και την έκδοση κοινών μετοχών να «απαλείψει» τελείως τους σημερινούς μετόχους.

Για να κάνουμε λοιπόν μία ανακεφαλαίωση: Οι τράπεζες, συνεπείς προς τις φορολογικές και άλλες υποχρεώσεις τους, με τα κεφάλαια των μετόχων τους, απασχόλησαν νομίμως δεκάδες χιλιάδες υπαλλήλους, επεκτάθηκαν στην ΝΑ Ευρώπη, στήριξαν την ελληνική και περιφερειακή οικονομία αλλά έκαναν το τραγικό λάθος να αγοράσουν ελληνικά ομόλογα. ΄Οταν αποκαλύφθηκε η γύμνια του κράτους, αφού αυτό πρώτα εκτέλεσε μία νέα αφαίμαξη ρευστού από τις τράπεζες, στη συνέχεια αποφάσισε να τις «φεσώσει». Και ο «μπαταχτσής» μας λέει τώρα ότι επειδή σας φέσωσα («κούρεμα»), θα σας πάρω και την ιδιοκτησία της τράπεζας. Να λοιπόν που ενίοτε πρωτοπορεί η Ελλάδα: όταν παντού στο κόσμο ο πιστωτής αναλαμβάνει τα περιουσιακά στοιχεία του χρεοκοπημένου πιστούχου, εδώ γίνεται ακριβώς το αντίστροφο!

[Έψαξα να βρω λέξεις πιο κομψές από το «δήμευση» ή «κομμουνισμός» αλλά δεν τα κατάφερα.]

Αρκετά λοιπόν με τους λαϊκισμούς του κου. Βενιζέλου. Ήδη το Δημόσιο επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία των τραπεζών μέσω των μηχανισμών ρευστότητας και εποπτείας. Πιστεύετε ότι θα αυτοπεριορισθεί όταν θα κατέχει το 95%+ των ψήφων στη Γενική Συνέλευση; Νομίζετε ότι τότε θα αποφευχθούν «ατυχείς» χρηματοδοτήσεις όπως τα €250 εκατ. στα πολιτικά κόμματα;

Εν κατακλείδι: Έστω ότι παραδεχόμαστε ότι οι τράπεζες διέπραξαν ολέθριο λάθος αγοράζοντας τα ομόλογα του ελληνικού  κράτους. Η ύβρις τους πρέπει λοιπόν να επιφέρει τη νέμεσή τους στη μορφή του κ. Βενιζέλου; Θα βάλουμε το λύκο να φυλάξει τα πρόβατα;

Οι τράπεζες και οι μέτοχοί τους είναι υποχρεωμένοι να προστατέψουν την όποια αξία τους έχει απομείνει χρησιμοποιώντας ως μοχλό πίεσης τη συμμετοχή τους στο PSI+. Οφείλουν να την αρνηθούν αν δεν ληφθεί κάποια δίκαιη μέριμνα για τους σημερινούς μετόχους. Τέτοια μέριμνα θα μπορούσε να είναι

α) η έκδοση προνομιούχων, άνευ ψήφου εξαγοράσιμων μετοχών υπέρ του Δημοσίου ή

β) η παροχή κεφαλαίων απευθείας από το EFSF ή κάποιο άλλο υπερεθνικό οργανισμό και όχι από το Δημόσιο ή/και

γ) η παράλληλη έκδοση δικαιωμάτων αγοράς μετοχών (warrants) στους υφιστάμενους μετόχους ώστε να μοιρασθούν όποια μελλοντική δημιουργία αξίας.

Οι μέτοχοι των τραπεζών δεν έχουν κάτι άλλο να χάσουν.