Τραπεζιτών Εγκώμιον

Αν σας εκνεύρισε ο τίτλος αυτού του άρθρου, δεν είστε οι μόνοι. Λαμβάνω συνέχεια σχόλια όπως το ακόλουθο:

Tweet

Ίσως η αποκάλυψη στο προφίλ μου ότι είμαι, μεταξύ άλλων, τραπεζίτης, να προσελκύει τα βέλη πολλών. Θεωρώ ότι ένας δομημένος αντίλογος είναι χρήσιμος ακόμα και αν είναι ενοχλητικός. Έτσι, αναφερόμενος στις μπαρούφες του κ. Βενιζέλου, «πέρασα στην επίθεση» πριν μερικούς μήνες. Εν πάση περιπτώσει, θα αντιμετωπίσω εδώ και το παραπάνω, πιο ειδικό ερώτημα. (1)

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν λάβει δύο μορφές υποστήριξης από το ελληνικό κράτος:

α) κεφαλαιακή υποστήριξη με την αγορά προνομιούχων μετοχών τραπεζών συνολικού ύψους Ευρώ 5 δισ.

β) υποστήριξη ρευστότητας με την παροχή ομολόγων/εγγυήσεων από το Ελληνικό Δημόσιο.

Στην πρώτη περίπτωση το Ελληνικό Δημόσιο δεν παρείχε μετρητά αλλά ομόλογα. Έναντι αυτών έλαβε δικαίωμα ορισμού επιτρόπου, αρνησικυρίας σε σημαντικές αποφάσεις, μείωση των απολαβών των διευθυντικών στελεχών (2) και 10% ετήσια απόδοση. Απλώς σημειώστε ότι πριν λάβουν οποιοδήποτε μέρισμα οι μέτοχοι, πρέπει να αποπληρωθούν πρώτα αυτές οι προνομιούχες μετοχές. Ήδη το Δημόσιο θα έχει εισπράξει τον Μάιο του 2012 το 30% της επένδυσής του, σε μετρητά. Όχι άσχημα.

Στη δεύτερη περίπτωση, οι τράπεζες πληρώνουν προμήθεια 1.1%-1.3% ετησίως επί της ονομαστικής αξίας των ομολόγων/εγγυήσεων. Τι σημαίνει όμως αυτό για το οριακό κόστος χρηματοδότησης των τραπεζών; (3)

Με ενέχυρο τα ανωτέρω ομόλογα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα («ΕΚΤ»)  και η Τράπεζα της Ελλάδος («ΤτΕ») αποδίδουν ως ρευστότητα περίπου το 60% της ονομαστικής τους αξίας. Επιπλέον, οι ελληνικές τράπεζες εδώ και καιρό αντλούν ρευστότητα από το ELA (Emergency Liquidity Assistance) που προσφέρει η ΤτΕ με κόστος 3%. Έτσι 3% συν 1.1%-1.3% προς το Δημόσιο αναγόμενο στο 60% πραγματική ρευστότητα, καταλήγει το οριακό κόστος χρηματοδότησης σε 5% και όχι 1% όπως νομίζουν πολλοί.

Αυτό το κόστος χρηματοδότησης επιβεβαιώνεται και από τις τρέχουσες προσφορές επιτοκίων για προθεσμιακές καταθέσεις. Π.χ., τράπεζα θυγατρική μεγάλου πολυεθνικού ομίλου προσφέρει αυτές τις ημέρες 5.5% για προθεσμιακές καταθέσεις.

Στο οριακό κόστος χρηματοδότησης μία τράπεζα προσθέτει το κόστος προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις (cost of credit), τα λειτουργικά έξοδα (μισθοδοσία, ενοίκια, κλπ) και, μην ξεχνάμε, το κόστος των κεφαλαίων των μετόχων. Όλα τα παραπάνω διαφέρουν από τράπεζα σε τράπεζα αλλά φθάνει να σας αναφέρω ότι το cost of credit έχει ξεπεράσει το 2%-2.5% σε ετήσια βάση. Άρα, ο πλέον αξιόχρεος πελάτης μίας τράπεζας σήμερα πρέπει να χρεωθεί επιτόκιο τουλάχιστον 8%.

Όσοι έχουν πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές πληροφορίες μπορούν εύκολα να διαπιστώσουν ότι ομόλογα εταιριών όπως ο ΤΙΤΑΝ και ο ΟΤΕ αποδίδουν από 9%-12% για περιόδους έως 1 έτος. Ακόμα και τα ομόλογα των τραπεζών αποδίδουν 15%+ (4). Η σκληρή αλήθεια είναι ότι σήμερα το κόστος χρηματοδότησης ελληνικών επιχειρήσεων ανέρχεται σε αυτά τα επίπεδα (5). Και αυτό ισχύει με την προϋπόθεση ύπαρξης ρευστότητας.

Υπάρχει και μία άλλη, πιο σκληρή αλήθεια. Η υποστήριξη ρευστότητας από το ελληνικό δημόσιο «κυνηγούσε» από πίσω τις απώλειες καταθέσεων, αποτέλεσμα των πολλών λαθών και παραλείψεων των ελληνικών κυβερνήσεων. Και όταν «προσπερνούσε» τις χαμένες καταθέσεις, το ίδιο το Δημοσίο διεκδικούσε πρώτο τη γενναιοδωρία της ΕΚΤ. Πώς νομίζετε ότι καλύφθηκαν τα δύο τελευταία έτη τα θηριώδη ελλείμματα εταιριών όπως ΟΣΕ, ΟΑΣΑ, Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα, ΕΑΒ, κλπ; Πώς καλύφθηκαν οι αυξημένες εκδόσεις εντόκων γραμματίων;

Αυτά όσον αφορά στο κόστος χρηματοδότησης. Όμως, πολλοί αποδίδουν ιδιαίτερες υποχρεώσεις στις τράπεζες:

α) οφείλουν να στηρίξουν την οικονομία και τις ελληνικές επιχειρήσεις παρέχοντας ρευστότητα σε υποφερτό κόστος και

β) συνέβαλλαν με αρνητικό τρόπο στην κρίση που βιώνουμε και οφείλουν κάποια «συγγνώμη».

Για να δούμε αν είναι έτσι.

Ως προς το α): Η βασική υποχρεώση επιμέλειας της διοίκησης μίας τράπεζας είναι προς τους προμηθευτές κεφαλαίων, δηλ. τους μετόχους, τους ομολογιούχους πιστωτές, την ΕΚΤ/ΤτΕ και τους καταθέτες. Δευτερεύουσα υποχρέωση αποτελεί η συμμόρφωση με τις οδηγίες/κανόνες του επόπτη/ρυθμιστή, δηλαδή, την ΤτΕ. Οι εμπορικές τράπεζες είναι κατ’εξοχήν («ω, τι φρίκη!») κερδοσκοπικοί οργανισμοί, επιδιώκωντας την μεγιστοποίηση των αποδόσεων στα κεφάλαια των μετόχων τους ενώ η ΤτΕ έχει την ευθύνη να χαλιναγωγήσει αυτήν την ροπή προς το κέρδος για την προστασία των καταθετών και τη γενική ευστάθεια του συστήματος. Η στήριξη της οικονομίας γίνεται από τις εμπορικές τράπεζες, όταν αυτές μπορούν, διότι συνήθως είναι συμβατή με τη βασική επιδίωξή τους, το κέρδος. Είναι πλάνη να αποδίδουμε θεσμικό ρόλο στις εμπορικές τράπεζες (6). Ούτως ή άλλως, στην Ελληνική σοβιετία, η επιδίωξη κέρδους δεν αποτελεί θεσμό.

Ως προς το β), παραπέμπω στην εκτενή μου ανάλυση στο προαναφερθέν μου άρθρο. Παραμένει η βασική διαπίστωση ότι οι ελληνικές εμπορικές τράπεζες υπό την εποπτεία της ΤτΕ δεν προκάλεσαν την κρίση χρέους που εκδηλώθηκε σε ΗΠΑ, Ισλανδία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο. Ξέρουμε καλά ποιός είναι ο υπαίτιος στη χώρα μας. Παρα ταύτα, ο μέτοχοι των τραπεζών από την αρχή της κρίσης ως σήμερα έχουν καταβάλλει Ευρώ 13 δισ. σε μετρητά και, αν θέλουν να διατηρήσουν κάποια δικαιώματα, καλούνται να καταβάλλουν τουλάχιστον άλλα Ευρώ 4-5 δισ. μετά το «φέσι» του Ελληνικού Δημοσίου. Και σε αυτήν την περίπτωση, για να ανακτήσουν δικαίωμα σε μερίσματα κ.λπ θα πρέπει σε περίοδο 5 ετών να αποπληρώσουν και ένα βουνό Ευρώ δεκάδων δισ. προς τον «μπαταχτσή», με το αζημίωτο βέβαια. Πως σας φαίνονται Ευρώ 18 δισ. και βάλε; Είναι αρκετά για την «εξιλέωση» των τραπεζών και των μετόχων τους;

Παρά ταύτα, θα αποδώσω στις εμπορικές τράπεζες και τους διοικούντες των την ευθύνη που τους αναλογεί, δηλ. ότι με την αγορά των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου σίτισαν αυτό το τέρας που καταβρόχθισε κάθε υγιή δύναμη και δημιούργησε πλείστους παρασιτικούς προσοδοθήρες (7). Με άλλα λόγια, οι εμπορικές τράπεζες απεικονίζουν στην κλίμακά τους την ατομική ευθύνη του κάθε Έλληνα πολίτη για το χάλι μας.

Καθώς αναλογίζομαι αυτά που μόλις έγραψα και όσα άκουσα ή διάβασα τα τελευταία δύο έτη για τις ελληνικές τράπεζες, καταλήγω στη διαπίστωση ότι η όλη συζήτηση αφορά εν τέλει στους «φρικτούς» τραπεζίτες ως επιτομή των κεφαλαιοκρατών υπευθύνων για πάντα δεινά στη χώρα μας (αθάνατη σοσιαλιστική αφήγηση…) Ακόμα και η τόσο ενδιαφέρουσα πρόσφατη αντιλογία μεταξύ των κ.κ. Μάνου και Βαρουφάκη ξεκίνησε από τη θεωρητική συνέπεια των εν Ελλάδι φιλελευθέρων προς τις επιταγές των Αυστριακών οικονομολόγων για να καταλήξει στην ανάγκη (κατά τον κ. Βαρουφάκη) απομάκρυνσης των τραπεζιτών. Φοβάμαι όμως ότι αυτό ακριβώς επεξεργάζονται οι αμετανόητοι πολιτικοί μας – έχοντας πια απωλέσει τον έλεγχο του λογιστηρίου του Κράτους, επιδιώκουν διέξοδο μέσω του ελέγχου των τραπεζών για να συνεχίσουν τις κακές τους συνήθειες. Μήπως μπροστά σε αυτό τον κίνδυνο να αξίζει τελικά να πλέξουμε έστω και λίγο το εγκώμιο των τραπεζιτών (ούτως ή άλλως, κανείς δεν είναι τέλειος);

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1) Το κείμενο αυτό αντικατροπτίζει αυστηρά και μόνο τις προσωπικές μου απόψεις και δεν εκπροσωπεί με οποιονδήποτε τρόπο τις απόψεις τραπεζών, των διοικήσεών τους και άλλων ενδιαφερομένων μερών.

(2) Να ένα ενδιαφέρον trivium: 3 έτη πριν την μείωση κατά 22% των μισθών στον ιδιωτικό τομέα, οι πρώτοι που υπέστησαν αναγκαστική μείωση κατά 20% των αποδοχών τους ήταν τα διευθυντικά στελέχη των τραπεζών.

(3) Όσοι έχουν σπουδάσει οικονομικά γνωρίζουν ότι οι συμπεριφορές των καταναλωτών/εταιριών επηρεάζονται πρωτίστως από το οριακό κόστος/οριακό όφελος. Στη δική μας περίπτωση, το επόμενο ευρώ ρευστότητας που θα αποκτήσει μία τράπεζα οφείλει να διοχετευθεί εκεί όπου θα μπορέσει να καλύψει το δικό του κόστος και όχι το μέσο κόστος όλης της ρευστότητας. Μόνο έτσι θα δημιουργήσει αξία.

(4) Με άλλα λόγια, συμφέρει μία τράπεζα να αγοράσει το δικό της χρέος καθώς εξασφαλίζει μεγαλύτερη απόδοση και δεν αναλαμβάνει πιστωτικό κίνδυνο.

(5) Υπάρχουν πάντα εξαιρέσεις. Εταιρίες όπως η 3Ε Coca Cola ή τα ΕΛΠΕ που διαθέτουν εμπορεύσιμα αγαθά στις παγκόσμιες αγορές έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση από αλλοδαπές τράπεζες με ευνοϊκότερους όρους. Αυτό δυστυχώς δεν ισχύει για την μέση ελληνική επιχείρηση που συνήθως δραστηριοποιείται σε μη εμπορεύσιμα αγαθά/υπηρεσίες.

(6) Αποδίδουμε όμως θεσμικό ρόλο στην ΤτΕ διότι έχει ως αποστολή την ευστάθεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος και όχι την μεγιστοποίηση κερδών. Άλλη μία ανωμαλία της ελληνικής οικονομικής πραγματικότητας είναι ότι η κεντρική τράπεζα είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο, αγορά αξιών για κερδοσκοπικές εταιρίες.

(7) Οι ελληνικές τράπεζες δεν ήταν μόνες τους βέβαια – το ίδιο έπραξαν και πλείστες αλλοδαπές τράπεζες. Σε αυτό το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του ο Μάνος Σχίζας εξηγεί τα κίνητρα πίσω από αυτήν την συμπεριφορά των τραπεζών.

Advertisements

One thought on “Τραπεζιτών Εγκώμιον

  1. D. A. 27/03/2012 / 19:54

    The most important of the otherwise very well written post is the particular extract that makes reference to the potential shift of interest of the political establishment towards the controlling of the ailling banking industry in Greece now that the treasury is more or less under the control of Greece’s creditors. Most of the few wealthy capitalists still left doing business in Greece are by definition those who were able to survive in a surreal environment of crony Capitalism and post soviet economy – a problematic evolution of post WWII capitalism in the west and a wonderful discovery by the Chinese… … And now it’s playtime – because when you rock the boat you are on it doesn’t matter whose fault it is. Everyone is going down. Both benefactors and beneficiaries will get harmed. And between them the vast majority of the population will be squeezed to bleed until everyone’s compelling majority abides with the laws of nature which have litle to do with socialism and the narratives of the recent past. It would be inconceivable after what has happened to Greece to even consider that the politicians would be allowed to take over the banking system. Yet there is a visible risk of such an outcome and we shall all have to be alert. Luckily the EU will have an oversight in whatever happens in Greece for many years to come. Regardless of any external watchdog however it is a nodal point in the history of Greece to make its hard choices. With both benefactors and beneficiaries on their way to permanent retirement and most of their offsprings less hungry and perhaps less devious, there is a great opportunity for Greece to make a turn towards the real world away from the delusional recent past. But the problem is that the conservative forces are all fragmented and the left on the rise – the question then becomes more compelling than ever : who will lead a delusional crowd out of this trap. I gather ancient Greeks have already solved this for us. Necessity.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s