Ένας επιβεβλημένος (και εριστικός) αντίλογος στις μπαρούφες του κ. Βενιζέλου

Ο κ. Ε. Βενιζέλος, υπουργός Οικονομικών (ΥΠΟΙΚ), έχει δηλώσει πλειστάκις ότι το κράτος θα ανακεφαλαιοποιήσει περίπου υποχρεωτικά τις ελληνικές τράπεζες. Σύμφωνα με σχετικό νόμο που ψηφίσθηκε πρόσφατα, το ελληνικό κράτος θα αγοράζει κοινές μετοχές, αποκτώντας έτσι πλήρη και αδιαφιλονίκητο έλεγχο του τραπεζικού συστήματος. Το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης είναι τόσο μεγάλο που προκαλεί εύλογες (αρνητικές) εντυπώσεις.

Αυτά που λέει ο κ. Βενιζέλος είναι μπαρούφες και εκπέμπουν εμπάθεια. Η πιθανότητα να αποτελούν μέρος ρητορικής ενόψει πολιτικών εξελίξεων δεν τον απαλλάσει αλλά προσθέτει ακόμα περισσότερο στην ευθύνη του διότι είναι… ο ΥΠΟΙΚ!

Πρίν συνεχίσω είναι απαραίτητο να ξεκαθαρίσω τα ακόλουθα:

α) το παρόν σημείωμα είναι «πολεμικό», δηλαδή θα υιοθετήσει σκοπίμως μία έντονη άποψη υπέρ των τραπεζών προκειμένου να αντιρροπήσει την ακόλουθη κυρίαρχη αφήγηση: οι τράπεζες και οι τραπεζίτες είναι οι βασικοί υπεύθυνοι για την κρίση που μαστίζει γενικότερα το δυτικό κόσμο και ειδικότερα την Ελλάδα και

β) οι απόψεις που παρατίθενται εδώ είναι αυστηρά προσωπικές και δεν εκπροσωπούν/δεσμεύουν οιαδήποτε τράπεζα, μέτοχο ή κάποιον άλλο ενώ

γ) δείκτης επίτευξης του αντικειμενικού σκοπού του παρόντος σημειώματος θα αποτελέσει ο αριθμός των χλευασμών που θα προκαλέσει.

Η κυρίαρχη αφήγηση λοιπόν ορίζει ως πηγή του κακού το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα το οποίο χαρακτηριζόμενο από αχαλίνωτη απληστία δημιούργησε μία ευρεία οικονομική κρίση. Ενόψει της καταρρευσής του, οι κυβερνήσεις ριψοκινδύνευσαν τα χρήματα των φορολογούμενων για να παράσχουν ρευστότητα και κεφάλαια στις πλέον ασθενικές συστημικές τράπεζες. Έναντι αυτής της βοήθειας, οι τράπεζες απεδέχθηκαν τις κυβερνήσεις ως βασικό μέτοχο. Θα μπορούσα να αποδεχθώ τη θέση αυτή για τις αγγλοσαξωνικές τράπεζες ένθεν και ένθεν του Ατλαντικού. Τα τοξικά δάνεια και η φούσκα των ακινήτων ήταν σε μεγάλο βαθμό δικό τους δημιούργημα.

Οι ελληνικές τράπεζες υπέπεσαν όμως σε ένα διαφορετικό «αμάρτημα»: δάνεισαν το ελληνικό κράτος. Και η ελληνική κρίση είναι, δυστυχώς για εμάς, «αυτόφωτη». Η πηγή του κακού είναι το ελληνικό δημόσιο. Η παγκόσμια οικονομική κρίση έδρασε σαν την άμπωτη που αποκάλυψε ότι το ελληνικό κράτος δεν φορούσε μπανιερό και βρέθηκε ντροπιαστικά εκτεθειμένο. Αυτό το πολύ ενδιαφέρον άρθρο της κ. Λυμπεράκη παραθέτει μία περιεκτική αφήγηση για την ελληνική κρίση.

«Μα καλά,» θα αναρωτηθεί κάποιος, «οι ελληνικές τράπεζες μοίρασαν και αυτές αφειδώς δάνεια και υπερχρέωσαν το νοικοκυριά. Τα κατέστρεψαν. Πρέπει οπωσδήποτε να επωμισθούν τις συνέπειες των πράξεών τους.» Η απάντηση εδώ έχει δύο σκέλη:

α) Απορρίπτω το «τεκμήριο ηλιθιότητας» που αποδίδεται στους δανειολήπτες. Κάποιοι πιθανώς «ου γαρ οίδασιν τι εποιούσαν» αλλά φρονώ ότι οι περισσότεροι αντιλαμβάνονταν ότι ο δανεισμός έφερνε την κατανάλωση πριν την δημιουργία εισοδήματος το οποίο δέσμευαν για την αποπληρωμή των δανείων.

β) Οι ελληνικές τράπεζες όντως πλήρωσαν το λογαριασμό αντίθετα με ότι υποστηρίζει η κυρίαρχη αφήγηση (ποσά σε εκατ. ευρώ):

Εκτελεσθείσες Αυξήσεις Κεφαλαίου σε Τράπεζες

Από τα μέσα του 2007 που άρχισε η χρηματοοικονομική κρίση, οι μέτοχοι των ελληνικών τραπεζών έχουν καταβάλλει μέσω αυξήσεων κεφαλαίων Ευρώ 13,1 δισ. σε ζεστό, «καυτό» μετρητό, μεγάλο κομμάτι προερχόμενο από το εξωτερικό. Προκαλώ οποιονδήποτε να υποδείξει άλλη κατηγορία επενδυτών/χρηματοδοτών πέρα από την Τρόικα που επένδυσε τόσα χρήματα στην Ελλάδα μεσούσης της κρίσης.

«Ναι αλλά και το Κράτος έχει δώσει δεκάδες δισεκατομμύρια στις τράπεζες για ενίσχυση των κεφαλαίων τους και για τη ρευστότητά τους,» θα απαντούσε η κυρίαρχη αφήγηση. «Οι αυξήσεις κεφαλαίων ωχριούν μπροστά στα ποσά αυτά τα οποία λείπουν από τους έλληνες πολίτες.» Το επιχείρημα συμπυκνώνεται στη φράση «δεν θα πληρώσουμε την κρίση τους.» Η απάντηση έχει πάλι δύο σκέλη:

α) Τα κεφάλαια που έχει εισφέρει το ελληνικό κράτος δεν είναι σε μορφή μετρητών αλλά αποτελούν εγγυήσεις ή ομόλογα – αυτά τα χαρτιά που πάνε τώρα για «κούρεμα». Η κρίση χρέους του ελληνικού κράτους εξέθεσε τις τράπεζες σε μείωση των καταθέσεων και τις απέκλεισε από τις διεθνείς αγορές. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) κάλυψε τις απώλειες παρέχοντας ρευστότητα έναντι εγγυήσεων /ομολόγων του Ελληνικού Κράτους. Με άλλα λόγια, τα πραγματικά μετρητά προς τις τράπεζες για στήριξη της ρευστότητάς τους προήλθαν από την ΕΚΤ η οποία συνέχισε (περιέργως κατ’ εμέ) να δέχεται ως ενέχυρο ομόλογα του ελληνικού δημοσίου. Καθώς η ΕΚΤ «κούρευε» προοδευτικά την αποδεκτή αξία των προς ενεχυρίαση ομολόγων, απαιτούνταν ακόμα περισσότερα για την παροχή ίδιας ρευστότητας.

β) Έναντι αυτών των χαρτιών, οι τράπεζες καταβάλλουν προμήθειες και αμοιβές στο ελληνικό δημόσιο. Τα σχετικά ποσά ανέρχονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως σε ζεστό, «καυτό» μετρητό.

Σε συνέχεια λοιπόν της γνωστής τακτικής της, η ελληνική πολιτεία εξέδωσε χαρτιά για να πάρει μετρητά.

Πέρα των ανωτέρω, οι τράπεζες μέσω των 3 «εκτάκτων» εισφορών 2008-2010 κατέβαλλαν άλλες εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ενώ είχαν από νωρίτερα το «προνόμιο» να προκαταβάλλουν 100% του φόρου εισοδήματος που τους καταλογίσθηκε στην τρέχουσα χρήση έναντι της επόμενης χρήσης! Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι οι τράπεζες είναι μεγάλοι εργοδότες οι οποίοι πληρώνουν ανελλιπώς και εμπροθέσμως άμεσους και έμμεσους φόρους, ασφαλιστικές εισφορές, τέλη κ.λπ.

Συνεπώς, ακόμα και αν εξαιρέσουμε την αγορά ομολόγων/εντόκων γραμματίων του ελλληνικού δημοσίου (τα οποία οδεύουν προς «κούρεμα»), το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και οι μέτοχοι των τραπεζών έχουν συνεισφέρει δισεκατομμύρια ευρώ στην οικονομία και στο κράτος σε πραγματικά μετρητά κατά την περίοδο της κρίσης. Ποιά ήταν η ανταμοιβή των μετόχων των τραπεζών;

Κεφαλαιοποιήσεις Τραπεζών σε Ευρώ

Ο πίνακας παρουσιάζει την κολοσσιαία απώλεια αξίας των μετόχων από την έναρξη της κρίσης έως σήμερα. Πλήρωσαν λοιπόν οι τράπεζες και οι μέτοχοι τους ή όχι; Θυμηθείτε: οι απώλειες αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, και εκατοντάδες χιλιάδες μικρομετόχους και ασφαλιστικά ταμεία.

Προφανώς ο κ. Βενιζέλος δεν νομίζει ότι πλήρωσαν αρκετά. Έτσι σχεδιάζει με την αναγκαστική ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και την έκδοση κοινών μετοχών να «απαλείψει» τελείως τους σημερινούς μετόχους.

Για να κάνουμε λοιπόν μία ανακεφαλαίωση: Οι τράπεζες, συνεπείς προς τις φορολογικές και άλλες υποχρεώσεις τους, με τα κεφάλαια των μετόχων τους, απασχόλησαν νομίμως δεκάδες χιλιάδες υπαλλήλους, επεκτάθηκαν στην ΝΑ Ευρώπη, στήριξαν την ελληνική και περιφερειακή οικονομία αλλά έκαναν το τραγικό λάθος να αγοράσουν ελληνικά ομόλογα. ΄Οταν αποκαλύφθηκε η γύμνια του κράτους, αφού αυτό πρώτα εκτέλεσε μία νέα αφαίμαξη ρευστού από τις τράπεζες, στη συνέχεια αποφάσισε να τις «φεσώσει». Και ο «μπαταχτσής» μας λέει τώρα ότι επειδή σας φέσωσα («κούρεμα»), θα σας πάρω και την ιδιοκτησία της τράπεζας. Να λοιπόν που ενίοτε πρωτοπορεί η Ελλάδα: όταν παντού στο κόσμο ο πιστωτής αναλαμβάνει τα περιουσιακά στοιχεία του χρεοκοπημένου πιστούχου, εδώ γίνεται ακριβώς το αντίστροφο!

[Έψαξα να βρω λέξεις πιο κομψές από το «δήμευση» ή «κομμουνισμός» αλλά δεν τα κατάφερα.]

Αρκετά λοιπόν με τους λαϊκισμούς του κου. Βενιζέλου. Ήδη το Δημόσιο επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία των τραπεζών μέσω των μηχανισμών ρευστότητας και εποπτείας. Πιστεύετε ότι θα αυτοπεριορισθεί όταν θα κατέχει το 95%+ των ψήφων στη Γενική Συνέλευση; Νομίζετε ότι τότε θα αποφευχθούν «ατυχείς» χρηματοδοτήσεις όπως τα €250 εκατ. στα πολιτικά κόμματα;

Εν κατακλείδι: Έστω ότι παραδεχόμαστε ότι οι τράπεζες διέπραξαν ολέθριο λάθος αγοράζοντας τα ομόλογα του ελληνικού  κράτους. Η ύβρις τους πρέπει λοιπόν να επιφέρει τη νέμεσή τους στη μορφή του κ. Βενιζέλου; Θα βάλουμε το λύκο να φυλάξει τα πρόβατα;

Οι τράπεζες και οι μέτοχοί τους είναι υποχρεωμένοι να προστατέψουν την όποια αξία τους έχει απομείνει χρησιμοποιώντας ως μοχλό πίεσης τη συμμετοχή τους στο PSI+. Οφείλουν να την αρνηθούν αν δεν ληφθεί κάποια δίκαιη μέριμνα για τους σημερινούς μετόχους. Τέτοια μέριμνα θα μπορούσε να είναι

α) η έκδοση προνομιούχων, άνευ ψήφου εξαγοράσιμων μετοχών υπέρ του Δημοσίου ή

β) η παροχή κεφαλαίων απευθείας από το EFSF ή κάποιο άλλο υπερεθνικό οργανισμό και όχι από το Δημόσιο ή/και

γ) η παράλληλη έκδοση δικαιωμάτων αγοράς μετοχών (warrants) στους υφιστάμενους μετόχους ώστε να μοιρασθούν όποια μελλοντική δημιουργία αξίας.

Οι μέτοχοι των τραπεζών δεν έχουν κάτι άλλο να χάσουν.

Advertisements

7 thoughts on “Ένας επιβεβλημένος (και εριστικός) αντίλογος στις μπαρούφες του κ. Βενιζέλου

  1. mdkcap 13/12/2011 / 21:12

    Εύγε. Αριστα έπραξες γράφοντας έτσι.

    Προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει να υπάρξει ένας κίνημα πολιτών που θα βάλει φρένο στην ασυδοσία των πολιτικών. Ανάχωμα στον κρατισμό και στον εξω-θεσμικό και πελατειακό ρόλο των κομμάτων.
    Δεν μπορεί ο κάθε άσχετος υπερ-φιλόδοξος ηγετίσκος να αυθαιρετεί κατά το δοκούν.

    Πάνω στο θέμα των αυξήσεων κεφαλαίων, δεν το είχα σκεφτεί και έχεις δίκιο. Η τελευταία μεγάλη αύξηση ήταν αυτή της ΑΤΕ. Τα νέα κεφάλαια εξαερώθηκαν πριν καλά καλά καταβληθούν. Και η αύξηση έγινε με τρόπο ληστρικό για τους μικρομετόχους.
    Αφού πρώτα έγινε ένα μεγάλο reverse split και ξανάπεσε η μετοχή, προχώρησαν σε ένα τεράστιο cash call στο οποίο δεν μπορούσε να ακολουθήσει κανείς.

    Ο κ. Βενιζέλος μάλλον είναι άσχετος περί των οικονομικών. Ξεχνάει/σγνοεί, όπως και ο προκατοχός του, ότι η καλύτερη περίοδος της Ελληνικής οικονομίας ήταν η δεκαετία του 90, όταν υπήρχε ισχυρό και αναπτυσσόμενο χρηματιστήριο μέσω του οποίου δεκάδες δισ. μεταφέρθηκαν από παθητικές καταθέσεις στα ίδια κεφάλαια εταιρειών που επένδυσαν στην πραγματική οικονομία. Εξοδος απο την κρίση χωρίς επενδύσεις και χρηματιστήριο δεν πρόκειται να έλθει. Εκτός και εάν ο στόχος κάποιων είναι τελικά η πλήρης διάλυση της οικονομίας…..

    ΜΚ

    Like

  2. ericsson3537 14/12/2011 / 11:33

    Θα διαφωνήσω μαζί σας για τους παρακάτω λόγους
    α) Οι τράπεζες τις μέρες προ 2008 πέτυχαν υπερκέρδη μέσω υπερβολικής μόχλευσης. Για να παρουσιάζουν μεγαλύτερα κέρδη και κατά συνέπεια μερίσματα στους μετόχους (7-10% όταν οι καταθέσεις έδιναν 1-1,5%) χορηγούσαν δάνεια στον οποιοδήποτε χωρίς απολύτως κανένα πιστοληπτικό έλεγχο. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα ο δείκτης δανείων/καταθέσεων να εκτοξευθεί πολύ πάνω από το υγιές 100 και για να συντηρηθεί να χρειάζονται πέρα από τις καταθέσεις, δανεικά κεφάλαια τα οποία μετά το 2008 αποδείχτηκαν ανύπαρκτα ή υπερβολικά ακριβά.
    Αυτό θα είχε συνεχιστεί αλλά ευτυχώς μεσολάβησε η κρίση του 2008 και έτσι ανακόπηκε η ανοδική πορεία τις πιστωτικής επέκτασης η οποία παρέμεινε σε χαμηλότερα επίπεδα από άλλες χώρες (πχ Ιρλανδία, Ισπανία, Αγγλία και ΗΠΑ στεγαστικά)
    Η χωρίς πιστοληπτικό έλεγχο χορήγηση δανείων θα φανεί και από τα αποτελέσματα του ελέγχου της Blackrock, αφού πλέον πολλά από αυτά τα δάνεια δεν εξυπηρετούνται και δεν υπάρχουν οι κατάλληλες διασφαλίσεις.
    β) Από το 2008 και μέχρι τον Φεβρουάριο το 2010 που έγινε ευρύτερα γνωστό το πόσο άσχημα ήταν τα πράγματα οι τράπεζες εκμεταλλεύονταν τον φθηνό δανεισμό της ΕΚΤ με 1% και κατά 90-95% επένδυαν σε ελληνικά ομόλογα με επιτόκιο 4,5%-5% απολαμβάνοντας σαν ‘εύκολο’ κέρδος την διαφορά και όχι σε Γερμανικά ή άλλων χωρών τα οποία είχαν καλύτερη αξιολόγηση αλλά πολύ χαμηλότερες αποδώσεις με αποτέλεσμα σήμερα τα Γερμανικά να είναι στο 150 από 100 και τα ελληνικά στο 20-30.

    Εάν τότε είχε γίνει σωστή διασπορά επενδύσεων (όπως διδάσκονται οι φοιτητές στο α’ έτος των οικονομικών σχολών) και καλύτερος πιστοληπτικός έλεγχος τώρα δεν θα χρειάζονταν τόσα κεφάλαια για να καλύψουν τις ζημιές που θα προκύψουν από τα ελληνικά ομόλογα και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

    Συμπέρασμα ας πρόσεχαν και αυτοί για τις επιλογές και εσείς που συμμετείχατε στις ΑΜΚ όπως οι δανειολήπτες που αναφέρετε στο κείμενο σας δεν σας ανάγκασε κανεις…

    ΥΓ Η παροχή κεφαλαίων απευθείας από το EFSF έχει κατηγορηματικά αποκλειστεί από τους ευρωπαίους εταίρους μας και η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών θα γίνει με κοινές μετοχές όπως έγινε με την PROTON και όπως έγινε σε όλες τις άλλες χώρες του κόσμου ΗΠΑ, Μ Βρετανία, Ιρλανδία, Ισπανία και Γερμανία.

    Like

  3. Evangelos Kalamakis 14/12/2011 / 13:49

    @ericsson3537
    Ευχαριστώ για τα σχόλια. Ο αντιλογός μου συνοψίζεται στα ακόλουθα:
    α) οι επενδυτές σε μετοχές έχουν σκοπό το κέρδος (ναι, δεν είναι ντροπή, ΚΕΡΔΟΣ) σε σχέση με τον κίνδυνο που αναλαμβάνουν. Αν οι καταθέσεις απέδιδαν 1-2% και τα ομόλογα του Δημοσίου 4%, τότε είναι εύλογο οι μέτοχοι να επεδίωκαν μερισματικές αποδόσεις 7% (πρέπει να τσεκάρω ότι ισχύει το μέγεθος αυτό αλλά έστω ότι έτσι είναι). Γιατί είναι εύλογο; διότι μπορούν να υπάρξουν και σημαντικές ζημιές όπως και συνέβη – δείτε την εξέλιξη των κεφαλαιοποιήσεων και πριν την κρίση του ελληνικού χρέους.

    β)Σε γενικές γραμμές οι ελληνικές τράπεζες δεν υπέπεσαν στις υπερβολές της πιστωτικής επέκτασης στις ΗΠΑ/ΗΒ/Ιρλανδία. Οι συνολικοί δείκτες δανεισμού του ιδιωτικού τομέα (κάτι λιγότερο από 100% του ΑΕΠ) ήταν το 2008 κάτω από το μ.ο. της Ε.Ε. και πολύ πιο κάτω από τις προαναφερθείσες χώρες (ή την Κύπρο όπου είναι > 300% του ΑΕΠ). Σε κάθε περίπτωση, το επιχείρημα που ανέπτυξα είναι ότι οι μέτοχοι πλήρωσαν με το παραπάνω τα λάθη των τραπεζών στην πιστωτική επέκταση στον ιδιωτικό τομέα – βλ. ΑΜΚ των €13.1 δισ.

    γ) Όσον αφορά το spread μεταξύ ΕΚΤ και ελληνικών εντόκων, μου δίνεται η ευκαιρία
    ι) να διορθώσω ότι το κόστος δεν είναι 1% αλλά 1.9% διότι οι τράπεζες πληρώνουν το ελληνικό δημόσιο για την παροχή εγγυήσεων όπως ανέφερα και ότι το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης της ΕΚΤ αντικατέστησε απωλεσθείσες καταθέσεις/χρηματοδοτήσει ενώ
    ιι) να τονίσω ότι ενισχύετε το τελικό μου επιχείρημα – νομίζετε ότι είναι τυχαίο που η παροχή εγγυήσεων από το δημόσιο συνδυάστηκε με αύξηση των αγορών εντόκων γραμματίων από τις τράπεζες; (βλ.” Ήδη το Δημόσιο επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία των τραπεζών μέσω των μηχανισμών ρευστότητας”).

    Δεν θα έδινα 100% πιθανότητα η ανακεφαλαιοποίηση να γίνει αποκλειστικά με κοινές μετοχές αλλά οψόμεθα.

    ΕΚ

    Like

  4. evripidis 14/12/2011 / 13:58

    2 μικρές προσθήκες:

    1. Πολλές (κυρίως κρατικές) ελληνικές τράπεζες δεν διέπραξαν απλώς το «λάθος» να αγοράσουν ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου επί σειρά ετών (ή να δανείσουν τον ΟΣΕ και την ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ εναντι κρατικων εγγυήσεων), αλλά μάλλον αναγκάστηκαν να το πράξουν για να στηρίξουν τις σχετικές δημοπρασίες (απλώς παρατηρήστε το ποσοστό συμμετοχής ελληνικών τραπεζών ακόμη και στις μετά Μάιο 2010 δημοπρασίες). Δηλ από τη μια διευκόλυναν τις δαπάνες του Δημοσίου, από την άλλη τιμωρούνται για αυτήν τη … διευκόλυνση. Τότε ο κρατιστής Beni δεν έλεγε τίποτα.

    2. Η συνενοχή-συμμετοχή των αγγλοσαξονικών τραπεζών (κυρίως των αμερικανικών) στην κρίση ακινήτων αμφισβητείται. Ο Α. Ανδριανόπουλος είναι ο μόνος στην Ελλάδα που υπενθυμίζει συνεχώς ότι οι (κρατικοί) Freddie Mac και Fannie Mae χορηγούσαν -κατ’εντολή της Federal Government – αφειδώς στεγαστικά δάνεια δις δολλαρίων σε εκατομμύρια Αμερικανούς στο 100% του market value του ακινήτου και χωρίς να ανησυχούν για τη δυνατότητα αποπληρωμής (ελπίζοντας σε μελλοντική άνοδο των τιμών ακινήτων). Άρα και εκεί η φούσκα είχε …. κρατικές καταβολές!

    ΕΧ

    Like

  5. Pingback: Thought for Food

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s